Rekonstrüktif Üroloji

Rekonstrüktif ürolojinin temel amacı yalnızca daralmış veya hasarlanmış bölgeyi geçici olarak genişletmek değildir.

Hedef;

idrar akımını yeniden sağlamak, anatomiyi mümkün olduğunca korumak, tekrar eden girişimlerin önüne geçmek ve hastanın uzun dönem işeme ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.

Bu nedenle aynı tanıya sahip iki hastada bile uygulanacak cerrahi yöntem birbirinden farklı olabilir.

Üretra Darlığı

Üretra darlığı, idrar kanalında gelişen skar dokusu nedeniyle kanalın daralmasıdır.

Hastalarda;

• İdrar akımında zayıflama
• İnce veya çatallı idrar yapma
• İdrarı başlatmada güçlük
• Ikınarak idrar yapma
• Mesaneyi tam boşaltamama hissi
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
• Tam idrar yapamama

gibi yakınmalar görülebilir.

Üretra darlığının yalnızca varlığının değil; yerinin, uzunluğunun, derecesinin ve nedeninin belirlenmesi tedavi seçiminde önemlidir.

Erişkinlerde üretra darlığı hakkında bilgi →

Her Üretra Darlığında Aynı Tedavi Uygulanmaz

Üretra darlığında tedavi seçimi hastaya ve darlığın özelliklerine göre yapılmalıdır.

Bazı kısa ve uygun darlıklarda endoskopik yöntemler kullanılabilirken, uzun, tekrarlayan veya kompleks darlıklarda rekonstrüktif cerrahi gerekebilir.

Güncel yaklaşımlarda uzun segment darlıklarda veya uygun olmayan penis üretrası darlıklarında tekrarlayan endoskopik girişimlerin kalıcı çözüm sağlaması beklenmez.

Bu nedenle önemli olan yalnızca “darlığı açmak” değil, hangi hastada hangi tedavinin uzun vadede daha uygun olduğunu belirlemektir.

Üretroplasti

Üretroplasti, daralmış üretranın açık cerrahi yöntemlerle yeniden yapılandırılmasıdır.

Cerrahi yöntem;

• Darlığın bulunduğu bölgeye
• Darlığın uzunluğuna
• Skar dokusunun derecesine
• Daha önce yapılan ameliyatlara
• Çevre dokuların kalitesine
• Hastanın bireysel özelliklerine

göre belirlenir.

Bazı kısa darlıklarda hastalıklı segment çıkarılarak sağlam üretra uçları yeniden birleştirilebilir.

Daha uzun darlıklarda ise üretrayı genişletmek veya yeniden oluşturmak için greft dokusuna ihtiyaç duyulabilir.

Bukkal Mukoza Greftli Üretroplasti

Üretra rekonstrüksiyonunda en sık kullanılan dokulardan biri ağız içinden alınan bukkal mukoza greftidir.

Bukkal mukoza;

• Nemli ortama dayanıklı olması,
• Kolay iyileşmesi,
• Üretral rekonstrüksiyon için uygun doku özelliklerine sahip olması

nedeniyle özellikle uzun üretra darlıklarının tedavisinde önemli bir seçenektir.

Greftin üretraya hangi şekilde yerleştirileceği ise darlığın yeri, uzunluğu ve mevcut üretral dokunun durumuna göre belirlenir.

Güncel EAU kılavuzlarında bukkal mukoza, greft gerektiren üretra rekonstrüksiyonlarında en yaygın kullanılan materyallerden biridir.

Endoskopik Tedavi mi, Üretroplasti mi?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur.

DVIU (internal üretrotomi) veya dilatasyon bazı seçilmiş kısa, ilk kez gelişmiş ve tam kapanmamış bulber üretra darlıklarında uygun olabilir.

Ancak uzun segment darlıklarda veya bazı tekrarlayan darlıklarda sürekli endoskopik girişim yapılması hastalığın kalıcı tedavisi anlamına gelmeyebilir.

EAU 2026 kılavuzu, 2 cm’den uzun darlıklarda DVIU veya dilatasyonun tek başına tedavi olarak kullanılmamasını ve penis üretrası darlıklarında DVIU uygulanmamasını önermektedir.

Bu nedenle tedavi kararında yalnızca işlemin kolaylığı değil, uzun dönem başarı ve gelecekte yapılabilecek rekonstrüksiyonlar da dikkate alınmalıdır.

Tekrarlayan ve Daha Önce Ameliyat Edilmiş Üretra Darlıkları

Daha önce;

• DVIU
• Dilatasyon
• Üretroplasti
• Hipospadias cerrahisi
• Prostat veya mesane cerrahisi
• Travma nedeniyle üretral girişim

geçirmiş hastalarda anatomi standart bir üretra darlığından daha karmaşık olabilir.

Bu hastalarda eski ameliyat raporları, mevcut skar dokusu, üretranın kullanılabilir bölümleri ve çevre dokular ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

Önceki bir üretroplastinin başarısız olması, yeniden rekonstrüksiyon yapılamayacağı anlamına gelmez. Uzun redo darlıklarda oral mukoza greftli rekonstrüksiyon güncel kılavuzlarda yer alan seçeneklerden biridir.

Erişkin ve Redo Hipospadias

Hipospadias çocukluk çağında ameliyat edilmiş olsa bile bazı sorunlar ergenlik veya erişkin dönemde ortaya çıkabilir.

Bunlar arasında;

• Üretra darlığı
• Üretro-kutanöz fistül
• Tekrarlayan penis eğriliği
• İdrar akımının dağılması
• Meatal darlık
• Önceki cerrahilere bağlı cilt ve doku sorunları

bulunabilir.

Bu hastalarda yapılacak işlem çoğu zaman standart bir hipospadias ameliyatından farklıdır.

Önceki cerrahiler, mevcut üretra, penis cildinin durumu ve olası skar dokusu ayrıntılı olarak değerlendirilerek tek aşamalı veya gerektiğinde çok aşamalı rekonstrüksiyon planlanabilir.

EAU Çocuk Ürolojisi kılavuzu da erişkin dönemde sorun yaşayan hipospadias hastalarının kompleks üretral rekonstrüksiyon konusunda deneyimli ürologlar tarafından değerlendirilmesini vurgulamaktadır.

Liken Sklerozus ve Üretra Darlığı

Liken sklerozus, penis cildi ve üretrayı etkileyebilen kronik inflamatuvar bir hastalıktır.

Üretra tutulumu olduğunda darlık bazen uzun segmentli ve ilerleyici olabilir.

Bu hastalarda cerrahi plan yapılırken hastalıktan etkilenmiş genital cildin rekonstrüksiyonda kullanılmasının uygun olup olmadığı özellikle değerlendirilir.

Bazı hastalarda bukkal mukoza ile tek aşamalı rekonstrüksiyon mümkünken, daha kompleks durumlarda aşamalı cerrahi gerekebilir.

Travmaya Bağlı Üretra Yaralanmaları

Pelvik travmalar veya perine bölgesine alınan darbeler sonrasında özellikle arka üretrada ayrılma veya ciddi darlık gelişebilir.

Bu hastalarda rekonstrüksiyon;

• Yaralanmanın yeri
• Üretral defektin uzunluğu
• Mesane boynunun durumu
• Önceki girişimler
• Eşlik eden yaralanmalar

dikkate alınarak planlanır.

Kompleks travmatik posterior üretra rekonstrüksiyonları ileri üretral cerrahi deneyimi gerektirebilir.

Çok Aşamalı Üretra Rekonstrüksiyonu

Her üretra darlığı tek ameliyatta onarılamayabilir.

Özellikle;

• Daha önce çok sayıda ameliyat geçirmiş hastalarda
• Ağır skar dokusu bulunanlarda
• Liken sklerozusta
• Kompleks redo hipospadiasta
• Lokal dokuların yetersiz olduğu durumlarda

rekonstrüksiyonun aşamalar halinde yapılması gerekebilir.

İlk ameliyatta sağlıklı bir üretral yatak oluşturulabilir ve greft yerleştirilebilir. İyileşme tamamlandıktan sonra ikinci aşamada üretranın yeniden tüp haline getirilmesi planlanabilir.

Burada amaç ameliyat sayısını azaltmak değil, uzun dönem fonksiyonu sağlayabilecek doğru rekonstrüksiyonu gerçekleştirmektir.

Çocukluktan Erişkinliğe Uzanan Rekonstrüktif Üroloji

Bazı rekonstrüktif üroloji hastalıklarının kökeni çocukluk dönemine uzanır.

Özellikle;

• Hipospadias
• Doğumsal penis eğriliği
• Üretra anomalileri
• Mesane ve üretra rekonstrüksiyonu geçirmiş hastalar
• Kompleks doğumsal üriner sistem anomalileri

erişkin yaşta yeniden değerlendirme gerektirebilir.

Üroloji ve Çocuk Ürolojisi alanlarının birlikte değerlendirilmesi, çocukluk döneminde yapılan ameliyatların erişkin dönemdeki anatomik ve fonksiyonel sonuçlarını anlamada önemli bir avantaj sağlar.

Bu yaklaşım, çocuk ürolojisinden erişkin rekonstrüktif ürolojiye uzanan geçiş ürolojisinin (transition urology) temelini oluşturur.

Rekonstrüktif Cerrahide Temel Yaklaşım

Doğru Tanı

Darlığın yalnızca varlığını değil; yerini, uzunluğunu, nedenini ve çevre dokuların durumunu ortaya koymak.

Doğru Cerrahi Seçimi

Endoskopik tedavi ile rekonstrüktif cerrahi arasındaki kararı hastanın anatomisine göre vermek.

Dokuyu Korumak

Üretranın kanlanmasını ve sağlıklı çevre dokuları mümkün olduğunca koruyan cerrahi yaklaşımı planlamak.

Uzun Dönem Fonksiyon

Yalnızca erken dönemde idrar akımının düzelmesini değil, uzun dönem üretral açıklığı, işeme fonksiyonunu ve yaşam kalitesini hedeflemek.

Ne Zaman Rekonstrüktif Üroloji Değerlendirmesi Gerekebilir?

Aşağıdaki durumlarda ayrıntılı üretral ve rekonstrüktif değerlendirme uygun olabilir:

• Tekrarlayan üretra darlığı
• Birden fazla DVIU veya dilatasyon öyküsü
• Zayıf idrar akımı
• Daha önce başarısız üretroplasti
• Uzun segment üretra darlığı
• Travmaya bağlı üretra yaralanması
• Erişkin dönemde hipospadias komplikasyonu
• Üretro-kutanöz fistül
• Penis eğriliği ile birlikte üretral problem
• Liken sklerozusa bağlı üretra darlığı
• Prostat veya pelvik cerrahi sonrası gelişen kompleks darlıklar

Sık Sorulan Sorular

Rekonstrüksiyon, Yalnızca Darlığı Açmak Değildir

Üretra darlıkları ve kompleks ürogenital rekonstrüksiyonlarda hedef; hastalığın nedenini ve mevcut anatomiyi doğru değerlendirerek, hastaya uygun ve uzun dönem fonksiyonu gözeten bir tedavi planı oluşturmaktır.

Çocukluk döneminden erişkin yaşama uzanan doğumsal üretral problemlerde, erişkin üretra darlıklarında ve daha önce cerrahi geçirmiş kompleks olgularda değerlendirme kişiye özel yapılmalıdır.