İnmemiş Testis

İNMEMİŞ TESTİS NEDİR?

İnmemiş testis – tıbbi adıyla kriptorşidizm, testisin doğumdan önce normal yerleşmesi gereken skrotuma, yani torbaya ulaşmamış olmasıdır.

Testis kasık kanalında, karın içerisinde veya normal iniş yolunun dışında farklı bir bölgede bulunabilir. Bazı çocuklarda ise muayenede testis hiç ele gelmeyebilir.

İnmemiş testis erkek çocuklarında en sık görülen doğumsal genital sistem sorunlarından biridir. Güncel EAU Pediatrik Üroloji kılavuzuna göre zamanında doğan erkek bebeklerin yaklaşık %1–4,6’sında, prematüre bebeklerde ise çok daha yüksek oranlarda doğumda inmemiş testis görülebilir. İlk aylarda bazı testisler kendiliğinden iner ve bir yaş civarında zamanında doğan erkek çocukların yaklaşık %1’inde sorun devam eder. Vakaların %30’una kadar iki taraflı olabilir.

İnmemiş testisin zamanında değerlendirilmesinin temel amacı yalnızca testisi torbaya indirmek değildir.

Amaç aynı zamanda:

• Testisin gelişimini ve gelecekteki üreme potansiyelini mümkün olduğunca korumak,
• Testisin muayene edilebilir bir konuma getirilmesini sağlamak,
• Testis kanseriyle ilişkili uzun dönem riski azaltmak,
• Eşlik edebilen kasık fıtığı gibi sorunları değerlendirmek,
• Testisin anatomik yapısını korumaktır.

İnmemiş testis tanısının en önemli basamağı deneyimli bir hekim tarafından yapılan fizik muayenedir.

Muayenede testisin;

• Torbada bulunup bulunmadığı,
• Kasık kanalında ele gelip gelmediği,
• Torbaya indirilebilip indirilemediği,
• İndirildiğinde torbada kalıp kalmadığı,
• Boyutu ve kıvamı,
• Karşı testisin durumu

değerlendirilir.

Bu değerlendirme aynı zamanda gerçek inmemiş testis ile retraktil testisin birbirinden ayrılmasını sağlar.

2026 EAU/ESPU yaklaşımında öykü ve fizik muayene tanının temelini oluşturur; görüntüleme yöntemlerinin çoğu rutin değerlendirmeye anlamlı ek bilgi sağlamaz.

İNMEMİŞ TESTİS TANISI ULTRASONOGRAFİ İLE KONUR MU?

Hayır. İnmemiş testis tanısı ultrasonografi ile konmaz.

Bu konu ailelerin en sık karşılaştığı yanlışlıklardan biridir.

“Ultrasonda testis kasıkta görüldü” veya “ultrasonda testis bulunamadı” ifadeleri tek başına tedaviyi belirlememelidir.

EAU Pediatrik Üroloji kılavuzu, ultrasonografinin özellikle ele gelmeyen testisin varlığını veya karın içerisindeki yerini güvenilir biçimde gösterecek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olmadığını açık biçimde belirtmektedir. MRI da rutin olarak gerekli değildir.

Bu nedenle çocuğun ameliyat gerektirip gerektirmediğine yalnızca ultrason raporuna bakılarak karar verilmemelidir.

Önce doğru fizik muayene yapılmalıdır.

Ultrasonografi ancak seçilmiş özel durumlarda, örneğin eşlik eden farklı genital gelişim bozukluklarının araştırılması gerektiğinde yardımcı olabilir.

İNMEMİŞ TESTİS KENDİLİĞİNDEN İNER Mİ?

Doğumdan sonraki ilk aylarda testisin kendiliğinden torbaya inmesi mümkündür.

Ancak bu olasılık zamanla belirgin şekilde azalır.

Özellikle altıncı aydan sonra – prematüre bebeklerde düzeltilmiş yaş dikkate alınarak – kendiliğinden iniş olasılığı oldukça düşüktür.

EAU/ESPU kılavuzu bu nedenle tedavinin altıncı aydan itibaren planlanmasını önermektedir.

Bir çocuk altı aylık olduğunda testis hâlâ torbada değilse, “biraz daha bekleyelim, belki iner” yaklaşımının bilimsel dayanağı giderek azalır.

İNMEMİŞ TESTİS AMELİYATI NE ZAMAN YAPILMALIDIR?

Güncel yaklaşım oldukça nettir:

Orşiopeksi tercihen 6–12 ay arasında yapılmalı ve en geç 18 aya kadar tamamlanmalıdır.

EAU/ESPU 2026 Pediatrik Üroloji kılavuzu, cerrahi orşiopeksinin 12 aylık yaştan önce, en geç 18 aya kadar gerçekleştirilmesini güçlü öneri olarak belirtmektedir.

Bunun nedeni yalnızca anatomik değildir.

İnmemiş testiste zamanla sperm hücrelerinin gelişiminden sorumlu germ hücrelerinde ve testosteron üretiminde görev alan Leydig hücrelerinde olumsuz değişiklikler başlayabilir.

Erken cerrahi uygulanan çocuklarda testis hacmi ve gelecekteki fertilite potansiyelini yansıtan bazı histolojik parametrelerin daha iyi olduğu gösterilmiştir.

Dolayısıyla günümüzde amaç ameliyatı okul çağına bırakmak değil, testis gelişiminin önemli olduğu erken dönemde tedaviyi tamamlamaktır.

Çocuk önerilen yaşı geçmişse ise “artık geç kaldık” düşüncesiyle tedaviden vazgeçilmemeli; çocuk ürolojisi açısından mümkün olan en kısa zamanda değerlendirilmelidir.

PREMATÜRE BEBEKLERDE AMELİYAT YAŞI NASIL HESAPLANIR?

Prematüre doğan bebeklerde değerlendirme yapılırken yalnızca doğumdan itibaren geçen süre değil, düzeltilmiş gestasyonel yaş dikkate alınır.

EAU kılavuzu, altıncı aydan sonra spontan inişin olası olmadığını belirtirken prematüre bebeklerde düzeltilmiş yaşın kullanılmasını özellikle vurgulamaktadır.

Bu nedenle prematüre doğan bebeklerde ameliyat zamanlaması çocuğun doğum haftasına göre kişiselleştirilir.

RETRAKTİL TESTİS İLE İNMEMİŞ TESTİS AYNI ŞEY MİDİR?

Hayır.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Retraktil testis, normalde torbaya inmiş olan ancak kremaster kasının güçlü refleksi nedeniyle zaman zaman kasığa doğru çekilebilen testistir.

Muayene sırasında retraktil testis kontrollü biçimde torbaya indirilebilir ve en azından bir süre torbanın içerisinde kalır. Genellikle boyutu ve kıvamı normaldir.

Gerçek inmemiş testiste ise testis torbaya rahatça getirilemez veya getirildiğinde hemen tekrar yukarı çıkar.

Retraktil testis genellikle ameliyat edilmez.

Ancak “nasıl olsa hareketli testis” denilerek tamamen takipten çıkarılması da doğru değildir.

EAU/ESPU kılavuzuna göre retraktil testislerde sekonder yükselme – ascending testis riski %33’e kadar çıkabilir. Bu nedenle puberteye kadar yılda bir kez kontrol önerilmektedir.

YÜKSELEN TESTİS – ASCENDING TESTIS NEDİR?

Bazı çocuklarda testisin daha önce torbada olduğu bilinirken ilerleyen yıllarda kasık bölgesine doğru yükseldiği görülür.

Bu durum edinilmiş inmemiş testis veya ascending testis olarak adlandırılır.

Çocuğun yenidoğan döneminde testislerinin torbada bulunmuş olması, ilerleyen yıllarda inmemiş testis gelişemeyeceği anlamına gelmez.

EAU kılavuzu toplum çalışmalarında yükselen testisin yaklaşık %1–2 oranında görülebildiğini bildirmektedir.

Bu nedenle çocukluk boyunca rutin muayenelerde testislerin torbadaki konumu kontrol edilmelidir.

Yükselen gerçek inmemiş testis saptandığında çocuk ürolojisi değerlendirmesi gerekir.

ELE GELEN İNMEMİŞ TESTİS NASIL TEDAVİ EDİLİR?

İnmemiş testislerin yaklaşık %80’i fizik muayenede ele gelir.

En sık yerleşim alanı kasık bölgesidir.

Cerrahinin amacı testisi ve spermatik kordu yeterince serbestleştirerek testisi gerilim olmadan skrotum içerisine yerleştirmektir.

Bu ameliyata orşiopeksi – orchiopexy adı verilir.

Kasıkta ele gelen testislerde cerrahi çoğunlukla inguinal yaklaşımla gerçekleştirilir. Düşük yerleşimli uygun testislerde skrotal yaklaşım da uygulanabilir.

Güncel EAU verilerinde standart inguinal orşiopekside doğru skrotal pozisyon açısından başarı oranlarının %90’ın üzerinde olduğu bildirilmektedir.

Cerrahi sırasında yalnızca testisin aşağı indirilmesi değil, eşlik eden açık processus vaginalis – kasık fıtığı bağlantısının değerlendirilmesi ve gerektiğinde kapatılması da önemlidir.

ELE GELMEYEN TESTİS NE ANLAMA GELİR?

Muayene sırasında testisin ele gelmemesi, testisin mutlaka olmadığı anlamına gelmez.

Ele gelmeyen testis;

• Karın içerisinde olabilir,
• İç kasık halkasına yakın bulunabilir,
• Kasık kanalında çok yüksek yerleşmiş olabilir,
• Çok küçük veya atrofik olabilir,
• Anne karnında damar dolaşımını kaybederek kaybolmuş olabilir.

EAU verilerine göre inmemiş testislerin yaklaşık %20’si muayenede ele gelmez.

Bu nedenle “ultrasonda bulunamadı, testis yok” şeklinde karar verilmesi doğru değildir.

ELE GELMEYEN TESTİSTE LAPAROSKOPİ NEDEN ÖNEMLİDİR?

Ele gelmeyen testiste testisin karın içerisinde bulunup bulunmadığını göstermenin en güvenilir cerrahi yöntemi tanısal laparoskopidir.

Çocuk genel anestezi altındayken öncelikle tekrar dikkatli muayene edilir. Anesteziyle kasların gevşemesi sonucunda daha önce ele gelmeyen bazı testisler ele gelebilir.

Testis yine bulunamazsa laparoskopi ile karın içerisinde testisin ve testis damarlarının durumu değerlendirilir.

EAU/ESPU 2026 kılavuzu ele gelmeyen testiste anestezi altında muayeneyi ve gerektiğinde tanısal laparoskopiyi güçlü öneriyle desteklemektedir.

Laparoskopide testis saptanırsa anatomik durumuna göre aynı seansta orşiopeksi yapılabilir veya yüksek karın içi testislerde aşamalı cerrahi gerekebilir.

YÜKSEK KARIN İÇİ TESTİS TEK AMELİYATTA İNDİRİLEBİLİR Mİ?

Her zaman değil.

Testis karın içerisinde çok yüksek yerleşmişse testisi besleyen damarların uzunluğu tek seansta skrotuma ulaşması için yeterli olmayabilir.

Bu hastalarda testisi mümkün olduğunca güvenli biçimde korumak amacıyla tek veya iki aşamalı laparoskopik orşiopeksi yöntemleri kullanılabilir.

Fowler–Stephens veya damarları koruyarak kademeli uzatma prensibine dayanan teknikler seçilmiş hastalarda uygulanabilir. EAU 2026 kılavuzu yüksek intraabdominal testislerde aşamalı orşiopeksinin gerekli olabileceğini belirtmektedir.

Hangi yöntemin uygulanacağı testisin konumu, damar uzunluğu ve ameliyat sırasında görülen anatomiye göre belirlenir.

Bu nedenle ele gelmeyen testis cerrahisinde ameliyat öncesinde kesin tek bir teknik söylemek her zaman mümkün değildir.

İNMEMİŞ TESTİSTE HORMON TEDAVİSİ KULLANILIR MI?

Tek taraflı gerçek inmemiş testisin torbaya indirilmesi amacıyla rutin hormonal tedavi günümüzde önerilmemektedir.

hCG veya GnRH ile uygulanan hormonal tedavilerin iniş başarısı sınırlıdır ve tedavi sonrasında testis yeniden yukarı çıkabilir.

EAU/ESPU kılavuzu tek taraflı inmemiş testiste yalnızca testisi indirmek amacıyla hormonal tedavi verilmemesini güçlü şekilde önermektedir.

İki taraflı inmemiş testislerde fertilite potansiyelini desteklemek amacıyla seçilmiş olgularda endokrin tedavinin olası rolü tartışılabilmektedir; ancak bunun kanıt düzeyi düşüktür ve cerrahinin alternatifi değildir.

İKİ TARAFLI ELE GELMEYEN TESTİS NEDEN DAHA ÖZELDİR?

Yeni doğan bir bebekte her iki testisin de ele gelmemesi yalnızca standart inmemiş testis olarak değerlendirilmemelidir.

Özellikle hipospadias, genital yapı farklılığı veya diğer şüpheli bulgular eşlik ediyorsa hormonal ve genetik değerlendirme gerekebilir.

EAU/ESPU 2026 kılavuzu bilateral ele gelmeyen testislerde endokrinolojik değerlendirmeyi güçlü şekilde önermektedir.

Hipospadias ile birlikte iki taraflı ele gelmeyen testis bulunması ise farklı cinsiyet gelişimi – DSD açısından özel önem taşır ve multidisipliner değerlendirme gerektirebilir.

İNMEMİŞ TESTİS ÇOCUK SAHİBİ OLMAYI ETKİLER Mİ?

İnmemiş testis gelecekteki sperm üretimini etkileyebilir.

Risk özellikle iki taraflı inmemiş testiste ve tedavinin geciktiği hastalarda daha belirgindir.

Tek taraflı inmemiş testisi bulunan erkeklerde fertiliteyle ilgili bazı parametrelerde azalma görülebilmekle birlikte EAU verilerine göre erişkin dönemde gerçek baba olabilme – paternity oranları iki testisi normal inmiş erkeklerle benzerdir.

İki taraflı inmemiş testiste ise hem fertilite hem de paternity oranları daha düşük olabilir.

Bu nedenle özellikle bilateral hastalıkta erken tedavi daha büyük önem taşır.

ERKEN AMELİYAT FERTİLİTEYİ NEDEN KORUYABİLİR?

Testislerin normal olarak skrotumda bulunmasının önemli nedenlerinden biri sıcaklıktır.

Karın ve kasık bölgesindeki sıcaklık skrotumdan daha yüksektir.

İnmemiş testiste zaman içerisinde sperm üretiminin temelini oluşturan germ hücrelerinin sayısında azalma ve testis dokusunda yapısal değişiklikler gelişebilir.

EAU kılavuzu erken orşiopeksinin daha iyi testis hacmi ve daha yüksek spermatogonia sayısıyla ilişkili olduğunu bildirmektedir. Bu nedenle fertilite potansiyelinin korunması amacıyla ameliyatın 12 aydan önce, en geç 18 aya kadar tamamlanması önerilmektedir.

İNMEMİŞ TESTİS TESTİS KANSERİ RİSKİNİ ARTIRIR MI?

Evet.

İnmemiş testis öyküsü olan erkeklerde yaşam boyu testis kanseri riski normal popülasyona göre artmıştır.

Erken orşiopeksi bu riski azaltabilir; ancak tamamen ortadan kaldırmaz.

EAU verileri, puberteden önce gerçekleştirilen orşiopeksinin daha geç yapılan cerrahiye kıyasla testis kanseri riskini azalttığını göstermektedir.

Orşiopeksinin önemli avantajlarından biri de testisi torba içerisine getirerek ilerleyen yıllarda muayene edilebilir hale getirmesidir.

Bu nedenle inmemiş testis nedeniyle ameliyat olmuş çocuklara puberte döneminden itibaren testislerini tanımaları ve olağandışı sertlik veya kitle fark ettiklerinde değerlendirme almaları öğretilmelidir.

ORŞİOPEKSİ KANSER RİSKİNİ TAMAMEN ORTADAN KALDIRIR MI?

Hayır.

Bu önemli bir noktadır.

Orşiopeksi testis kanseri riskini sıfırlamaz.

Ancak erken cerrahi geç cerrahiye göre riski azaltır ve testisin kolay muayene edilebilecek bir yerde bulunmasını sağlar.

Bu nedenle ameliyatın hedefi yalnızca estetik olarak iki testisin torbada görünmesini sağlamak değildir.

İNMEMİŞ TESTİS AMELİYATININ BAŞARISI NASIL DEĞERLENDİRİLİR?

Başarılı bir orşiopeksinin temel hedefleri;

testisin torbada uygun konuma, gerilimsiz şekilde yerleştirilmesi ve testisin kan dolaşımı ile gelişiminin korunmasıdır.

Ameliyat sonrasında takipte:

• Testisin torbadaki konumu,
• Boyutu,
• Kıvamı,
• Yeniden yukarı çıkıp çıkmadığı,
• Gelişiminin devam edip etmediği

değerlendirilir.

Testisin ameliyatla torbaya indirilmiş olması takip gereksinimini tamamen ortadan kaldırmaz.

AMELİYATTAN SONRA TESTİS TEKRAR YUKARI ÇIKABİLİR Mİ?

Nadiren olabilir.

Orşiopeksi sonrasında testisin yeniden yukarı yer değiştirmesine reascent – yeniden yükselme adı verilir.

Risk testisin başlangıçtaki konumu, damar ve spermatik kord uzunluğu, cerrahi teknik ve dokuların özellikleriyle ilişkilidir.

Bu nedenle ameliyat sonrasında testisin yalnızca yara iyileşmesi açısından değil, uzun dönemde konum ve gelişim açısından da kontrol edilmesi önemlidir.

İNMEMİŞ TESTİS İLE KASIK FITIĞI BİRLİKTE OLABİLİR Mİ?

Evet.

İnmemiş testiste processus vaginalis adı verilen karın ile kasık kanalı arasındaki embryolojik bağlantının açık kalması sık görülebilir.

Bu durum kasık fıtığı gelişimiyle ilişkili olabilir.

Orşiopeksi sırasında açık processus vaginalis saptanırsa cerrahi olarak kapatılır. Güncel EAU kılavuzu yetersiz değerlendirilmiş veya düzeltilmemiş patent processus vaginalisin orşiopeksi başarısızlığında rol oynayabileceğini belirtmektedir.

İNMEMİŞ TESTİSTE DOĞRU YAKLAŞIM NEDİR?

Günümüzde inmemiş testis tedavisinde temel yaklaşım birkaç net prensibe dayanır:

Tanı fizik muayene ile başlar.

Rutin ultrasonografi tedavi kararını belirlemez.

Altı aylık düzeltilmiş yaştan sonra testisin kendiliğinden inme olasılığı düşüktür.

Orşiopeksi tercihen 6–12 ay arasında, en geç 18 aya kadar gerçekleştirilmelidir.

Retraktil testis ameliyat edilmez ancak puberteye kadar izlenmelidir.

Ele gelmeyen testisin değerlendirilmesinde görüntüleme yerine, gerektiğinde anestezi altında muayene ve laparoskopi temel yaklaşımdır.

Erken ve doğru tedavinin amacı yalnızca testisin torbaya indirilmesi değil, testis fonksiyonunun ve gelecekteki fertilite potansiyelinin mümkün olduğunca korunmasıdır.

Sık Sorulan Sorular